Historia czekolady. Czy ktoś „wynalazł” czekoladę?

Jak myślisz: jak daleko sięga historia czekolady? Gdzie zaczęła się miłość do doskonałych słodko-gorzkich ziaren kakaowca? Czy to możliwe, że jest starsza niż Imperium Rzymskie? Pozwól, że przedstawimy Ci historię czekolady od samych Olmeków, przez jej przybycie do Europy za sprawą Hernána Cortésa, aż po początki polskich manufaktur.

Historia czekolady w pigułce. Czy od zawsze była tabliczką?

Nie! Początki czekolady sięgają tysięcy lat wstecz, do czasów, gdy kakao spożywane było w formie płynnej, po prostu jako napój. Choć sformułowanie po prostu może nie być tutaj najbardziej adekwatne, bo dla starożytnych cywilizacji ziarna kakaowca były tak cenne, że służyły jako środek płatniczy! I choć do Europy kakao trafiło już w XVI wieku, to potrzebowaliśmy rewolucji przemysłowej, by dotrzeć do formy tabliczki czekolady, jaką znamy dziś.

No to po kolei – kto wynalazł czekoladę, jaką znamy dziś?

 

Ciekawostka – skąd wzięło się słowo czekolada? Chocolat, Schokolade, čokoláda, 巧克力... Czekolada niejedno ma imię! Jej nazwa pochodzi od gorzkiego, pikantnego napoju zwanego xocolatl, który był prawdziwym delikatesem na terenach współczesnego Meksyku i Ameryki Środkowej. Co ważne, to nie to samo, co znana nam dziś gorąca czekolada.

Kto wymyślił czekoladę?

Cóż… powiedzmy, że była to praca grupowa!  

• Przełom XX i XIX w. p.n.e., czyli czasy Olmeków. Tak jak zapewne już kojarzysz, pierwsze dowody na znaczenie kakao w kuchni znajdziemy w Ameryce Środkowej. To właśnie tutaj pojawiły się napoje z fermentowanych ziaren kakaowca.
• Czasy Majów i Azteków, szczególnie okres pomiędzy III-X w. n.e. Znasz sformułowanie napój bogów? Takim właśnie płynnym złotem było kakao dla cywilizacji Ameryki Środkowej. Naprawdę stanowiło oficjalną walutę w handlu, a najchętniej podawano je z chili, a więc na pikantną modłę. Czekolada z papryczką wcale nie jest tak abstrakcyjnym wyborem!
• Kakao trafiło do Europy w XVI wieku. Hernán Cortés, jeden z hiszpańskich konkwistadorów, w 1528 roku przywiózł ziarna kakaowca z Meksyku do Hiszpanii.

Ostro, gorzko…? Nie za bardzo!

Europejczycy zaczęli dodawać do napoju z ziaren kakaowca cukier trzcinowy i miód, aby zniwelować jego naturalną gorycz, która niekoniecznie przypadła do gustu kubkom smakowym naszych przodków.

• Wynalezienie prasy do kakao w 1828 roku. Holender Coenraad Johannes van Houten na początku XIX wieku skonstruował prasę, która zmieniła sposób przetwarzania produktów z kakao: pozwalała oddzielić tłuszcz od proszku. Jeśli podejrzewasz, że był to pierwszy duży krok do stworzenia twardej tabliczki czekolady, jaką dziś znamy, Twoja intuicja jest trafna!
• Pierwsza tabliczka czekolady powstała w 1847 roku. Brytyjska firma J.S. Fry & Sons połączyła proszek kakaowy, cukier i roztopiony tłuszcz (tak, ten, na którego oddzielenie pozwoliła wynaleziona dwie dekady wcześniej prasa).

Kto wynalazł czekoladę mleczną?

Narodziny czekolady mlecznej miały miejsce w 1875 roku, kiedy to Szwajcar Daniel Peter postanowił dodać mleko w proszku (wynalezione chwilę wcześniej przez Henriego Nestlé – zgadza się, od tego Nestlé) do masy kakaowej, tworząc jej słodszą, mleczną wersję. Niektórzy ją kochają, inni nienawidzą; my mamy doskonałe słodycze dla obu stron!

A jeśli do tej pory nie smakowały Ci słodkości z większą zawartością kakao – może nasza czekolada deserowa będzie tą pierwszą?

• Proces doskonalenia… a więc i konszowania. W 1879 roku Rodolphe Lindt wynalazł maszynę do konszowania, dzięki której jesteśmy w stanie uzyskać aksamitną, rozpływającą się w ustach konsystencję.
• Po stuleciu bez większych odkryć (może poza czekoladą białą; o jej historii przeczytasz w artykule Co to jest biała czekolada i jak powstaje?), w 2017 roku w czekoladowym świecie zawrzało! Wszystko za sprawą czekolady Ruby, cudownie odświeżającej, lekko kwaskowatej, o przyjemnie różowym odcieniu. Warto dodać, że czekolada Ruby nie jest barwiona, a swój wyjątkowy kolor i smak zawdzięcza delikatnej obróbce ziaren kakaowca.

Co dalej? Czyli o czekoladowej współczesności

Dziś kakao na powrót moglibyśmy nazywać złotem, a rosnące ceny czekolad już nas nie dziwią. Najważniejsze jest to, by wraz z wyzwaniami na rynku kakao nie dochodziło do obniżenia jakości produktu.

Który kraj jest największym producentem czekolady na świecie?

Portal Foodcom podaje, że:
 

• Globalnym liderem w produkcji kakao jest niezmiennie Wybrzeże Kości Słoniowej, które odpowiada za ponad 40% światowych zbiorów ziaren kakaowca. 
• Drugie miejsce zajmuje Ghana; nieco dalej są Nigeria i Kamerun.
• Holandia, Niemcy i Belgia odpowiadają za największą część europejskiego mielenia kakao, które jest pozyskiwane z Afryki i Ameryki Łacińskiej.
• Z kolei pod względem produkcji wyrobów czekoladowych przodują kraje europejskie, w szczególności Niemcy, Belgia i Włochy.

Czekoladowa historia Polski

Wiesz już, kto wynalazł czekoladę; na deser zostawiliśmy dla Ciebie kilka słów o tym, jak to wyglądało w Polsce. Kiedy zakochaliśmy się w czekoladzie na dobre?
 

Początek czekoladowej historii Polski to schyłek XIX wieku. Wcześniej, choć czerpaliśmy bogato z zagranicznych smakołyków, nie mogliśmy pochwalić się rodzimymi manufakturami.

• W 1851 roku przy klimatycznej ulicy Miodowej w Warszawie powstała pierwsza pijalnia czekolady w Polsce, uwielbiana przez smakoszy słodkości i… artystów!
• Z kolei w Krakowie na przełomie XIX i XX wieku działał Adam Piasecki, całkiem słusznie okrzyknięty przez amatorów słodkości Królem Czekolady. W 1910 roku założył prężnie rozwijającą się fabrykę, a w latach 20. XX wieku opracował recepturę słynnego batonika, nazwanego imieniem jednej z pracownic.

A dziś?

Dziś cieszymy się rodzinnymi manufakturami czekolad, możemy robić je sami na warsztatach albo po prostu kupić w lokalnym supermarkecie. Są uwielbianym prezentem (choćby za sprawą Czekoladowego Telegramu) i przyjemnością po trudnym dniu. Relacja doskonała!